Οι προγραμματικές συμβάσεις αποτελούν ειδική μορφή συνεργασίας μεταξύ δημόσιων φορέων, όπως οι δήμοι και οι αναπτυξιακές εταιρείες ΟΤΑ. Σύμφωνα με το άρθρο 100 του ν. 3852/2010, οι δήμοι μπορούν να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις για τη μελέτη και εκτέλεση έργων και προγραμμάτων ανάπτυξης, καθώς και για την παροχή υπηρεσιών και την υλοποίηση προμηθειών. Οι δήμοι και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου των ΟΤΑ μπορούν να συμβάλλονται με τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την υλοποίηση αυτοδιοικητικών αρμοδιοτήτων και την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες. Η διαδικασία αυτή επιλέγεται συχνά όταν οι δήμοι δεν διαθέτουν επαρκή τεχνική ικανότητα για την υλοποίηση έργων.
Οι απευθείας αναθέσεις δημοσίων συμβάσεων αποτελούν εξαίρεση από τον γενικό κανόνα της ανοικτής διαγωνιστικής διαδικασίας που διασφαλίζει τη διαφάνεια και τον ανταγωνισμό. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει επισημάνει την ανάγκη διασφάλισης της αντικειμενικής ακεραιότητας της διαδικασίας στις απευθείας αναθέσεις, εντοπίζοντας πρακτικές που δύνανται να εγείρουν υπόνοιες καταχρηστικής προσφυγής και αδιαφάνειας. Η παράταση συμβάσεων απαιτεί τεκμηρίωση και έγκριση από τα αρμόδια όργανα του δήμου.
Η ενεργειακή αναβάθμιση σχολείων και δημοτικών κτιρίων αποτελεί προτεραιότητα, με προγράμματα όπως το "Αθηνά" να επιδοτούν βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης νηπιαγωγείων και δημοτικών σχολείων, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 30%. Τέτοια έργα χρηματοδοτούνται συνήθως από το ΕΣΠΑ και απαιτούν εξειδικευμένες μελέτες για την υλοποίησή τους.
