Η καθαριότητα στους κοινόχρηστους χώρους αποτελεί σύνθετο ζήτημα που αφορά τόσο τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών ιδιωτικών οικοπέδων όσο και τις αρμοδιότητες των δήμων για τη συντήρηση των πεζοδρομίων. Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση ΦΕΚ Β'/2323/24-4-2026 δημοσιεύθηκε νέο πλαίσιο για τον καθαρισμό οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων, με τον νόμο 5281/2026 να διαμορφώνει ένα σύνολο συνεκτικών ρυθμίσεων για τον ετήσιο καθαρισμό των αστικών οικοπέδων και τη δήλωση του καθαρισμού από τους υπόχρεους ιδιοκτήτες. Οι ιδιοκτήτες οφείλουν να προχωρούν στον καθαρισμό των οικοπέδων τους από ξερά χόρτα, εύφλεκτα υλικά και απορρίμματα, ιδίως ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, με υποχρέωση υποβολής υπεύθυνης δήλωσης έως τις 15 Ιουνίου στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου.
Προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο με ελάχιστο 200€ και μέγιστο 2.000€, ενώ επιβάλλεται πρόστιμο 500€ για μη καθαρισμό και μη υποβολή δήλωσης και 100€ για καθαρισμό χωρίς υποβολή δήλωσης. Παράλληλα, οι Δήμοι ασκούν τις αρμοδιότητες ενημέρωσης των υπόχρεων, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και αυτεπάγγελτου καθαρισμού οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων. Όσον αφορά τα πεζοδρόμια, υπόχρεοι για την κατασκευή και συντήρηση των πεζοδρομίων είναι οι ιδιοκτήτες των παρόδιων ακινήτων μπροστά στα οποία βρίσκονται, ενώ ο Δήμος Αθηναίων ενημερώνει ότι οι ιδιοκτήτες οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων υποχρεούνται να προβούν στο καθαρισμό των ιδιοκτησιών τους προς αποτροπή κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιοχές κοντά σε σχολεία και νηπιαγωγεία, όπου η καθαριότητα συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία και ασφάλεια. Οι χώροι πρέπει να διατηρούνται καθαροί για να μη δημιουργείται κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια καθ' όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου από 1η Μαΐου έως 31η Οκτωβρίου.
