Η ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζει διαχρονικά και δομικά προβλήματα που έχουν κλιμακωθεί τα τελευταία χρόνια. Τα μεγάλα προβλήματα των Δήμων περιλαμβάνουν την υποχρηματοδότηση, την υποστελέχωση, την επικάλυψη αρμοδιοτήτων, την εξάρτηση από την κεντρική διοίκηση, και την αδυναμία των Δημοτικών Συμβουλίων να έχουν ουσιαστικό ρόλο στις κρίσιμες αποφάσεις. Η Αυτοδιοίκηση λειτουργεί με περίπου 30% λιγότερο προσωπικό από τις πραγματικές της ανάγκες, ενώ η χρηματοδοτική ασφυξία διατρέχει οριζόντια όλη τη λειτουργία των δήμων, από τις τοπικές υποδομές και τη σχολική στέγη έως την κοινωνική πολιτική, με τη διατήρηση μνημονιακών περιορισμών και τα πλαφόν στις αποδόσεις του κρατικού προϋπολογισμού να υπονομεύουν κάθε έννοια οικονομικής αυτοτέλειας.
Ένα κεντρικό ζήτημα που απασχολεί τους δήμους είναι η μεταφορά του ΕΝΦΙΑ στην τοπική αυτοδιοίκηση. Έχει δημοσιευτεί έρευνα για το εάν θα μπορούσε η απόδοση του ΕΝΦΙΑ, ή ενός μέρους του, στους δήμους να είναι η λύση στο πρόβλημα της οικονομικής αυτοδυναμίας της τοπικής αυτοδιοίκησης. Με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που συζητείται, αντί η κυβέρνηση να αποδίδει το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης στους ΟΤΑ, προσπαθεί να δημιουργήσει έναν αυτοδιοικητικό ΕΝΦΙΑ, ενώ το τέλος Ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση θα πρέπει να αποδίδεται απευθείας στους δήμους. Το Σύνταγμα προβλέπει ότι κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από κεντρικά ή περιφερειακά όργανα του Κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση συνεπάγεται και τη μεταφορά των αντίστοιχων πόρων.
Η κατάσταση παραμένει κρίσιμη το 2026, καθώς τα 20 σημεία που έθεσε η ΚΕΔΕ από τη χρηματοδότηση και το προσωπικό έως την ενέργεια και το δημογραφικό παραμένουν χωρίς ουσιαστική ανταπόκριση από την κυβέρνηση, με το συμπέρασμα ότι χωρίς ριζική αλλαγή φιλοσοφίας και μεταφορά πόρων, αρμοδιοτήτων και αποφάσεων στην Αυτοδιοίκηση, τίποτα δεν προοιωνίζεται ότι θα αλλάξει.
