Ο θεσμός του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης εισήχθη στην Ελλάδα με το άρθρο 77 του νόμου 3852/2010 (Πρόγραμμα Καλλικράτης) και επανήλθε σε ισχύ με τον νόμο 4623/2019. Αποτελεί ανεξάρτητο όργανο διαμεσολάβησης μεταξύ πολιτών, επιχειρήσεων και Δήμου, το οποίο εκλέγεται με πλειοψηφία των 2/3 του συνόλου των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου σε Δήμους με πληθυσμό άνω των 20.000 κατοίκων καθώς και στους νησιωτικούς Δήμους. Η επιλογή γίνεται με μυστική ψηφοφορία, ενώ επιλέγεται πρόσωπο εγνωσμένου κύρους και εμπειρίας.
Σκοπός του θεσμού είναι η αντιμετώπιση φαινομένων κακοδιοίκησης, η διασφάλιση της αμεροληψίας των δημοτικών αρχών και η αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Ο Συμπαραστάτης δέχεται και διερευνά επώνυμες καταγγελίες πολιτών ή επιχειρήσεων για φαινόμενα κακοδιοίκησης δημοτικών υπηρεσιών ή δημοτικών νομικών προσώπων. Υποχρεούται να υποβάλλει ετήσια έκθεση που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του δήμου και να την παρουσιάσει σε ειδική δημόσια συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου.
Μέχρι σήμερα πολλοί δήμοι είτε δεν προχωρούσαν σε επιλογή συμπαραστάτη είτε η διαδικασία αποτύγχανε λόγω πολιτικών ισορροπιών στα δημοτικά συμβούλια. Για την αυτοδιοικητική περίοδο 2024-2028, συνολικά 212 δήμοι είναι υπόχρεοι επιλογής Συμπαραστάτη. Η αυξημένη πλειοψηφία των 2/3 που απαιτείται καθιστά τη διαδικασία εκλογής απαιτητική, καθώς προϋποθέτει ευρεία συναίνεση μεταξύ των δημοτικών παρατάξεων.
