Η ρυμοτομική απαλλοτρίωση αποτελεί τη διαδικασία με την οποία ο Δήμος αποκτά ιδιωτικά ακίνητα που έχουν χαρακτηριστεί ως κοινόχρηστοι ή κοινωφελείς χώροι σύμφωνα με το εγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο, καταβάλλοντας αποζημίωση στους ιδιοκτήτες. Η επανεπιβολή απαλλοτρίωσης σημαίνει ότι ο Δήμος προχωρά εκ νέου στη διαδικασία απόκτησης ενός ακινήτου που είχε ήδη χαρακτηριστεί προς απαλλοτρίωση, συνήθως λόγω παλαιότερων εκκρεμοτήτων ή νομικών ζητημάτων.
Σύμφωνα με το άρθρο 92 του νόμου 4759/2020, το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την Εξασφάλιση Κοινοχρήστων και Κοινωφελών Χώρων (ΕΣΕΚΚ) αποτελεί το εργαλείο καταγραφής για τον προγραμματισμό της ολοκλήρωσης της εφαρμογής του σχεδίου πόλης και την απόκτηση των χαρακτηρισμένων κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων. Το ΕΣΕΚΚ εκπονείται βάσει του σχετικού νόμου του 2020 και αποτελεί υποχρεωτικό βήμα για τους δήμους, ώστε να προχωρήσουν στην προτεραιοποίηση των χαρακτηρισμών.
Το ζήτημα των εκκρεμών αποζημιώσεων για απαλλοτριώσεις αποτελεί σοβαρό οικονομικό πρόβλημα για πολλούς ελληνικούς δήμους, καθώς οι καθυστερήσεις στις πληρωμές μπορούν να οδηγήσουν σε κατασχέσεις και να επιβαρύνουν σημαντικά τον δημοτικό προϋπολογισμό. Η προτεραιοποίηση των παρεμβάσεων με βάση κριτήρια όπως η χρονική εκκρεμότητα και η πολεοδομική ανάγκη στοχεύει στη διαφανή και αποτελεσματική διαχείριση των περιορισμένων δημοτικών πόρων.
