Η σχέση μεταξύ πολιτών και αυτοδιοίκησης αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα της τοπικής διακυβέρνησης που ρυθμίζεται από το Σύνταγμα και τη σχετική νομοθεσία. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν ως σκοπό να δημιουργήσουν ευκαιρίες ενεργητικής συμμετοχής του πολίτη στα κοινά και να ενδυναμώσουν το αίσθημα ευθύνης του ατόμου απέναντι στο κοινωνικό σύνολο, καθώς η δημιουργία ενός καλύτερου κράτους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις τοπικές διοικητικές δομές και την ενεργή τοπική δράση της κοινωνίας.
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση φέρνει σημαντικές αλλαγές, θεσμοθετώντας τη διεξαγωγή συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις, ενώ επιχειρείται η ρύθμιση ζητημάτων που έχουν να κάνουν με την καθημερινή λειτουργία των αυτοδιοικητικών οργανισμών, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, αλλά και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στην τοπική κοινωνία. Η υποχρέωση δημοσιοποίησης των αποφάσεων, η αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων και η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου συμβάλλουν στη δημιουργία ενός πλαισίου που ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη Διοίκηση.
Στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023, η συμμετοχή στον πρώτο γύρο ανήλθε στο 52,50% για τις δημοτικές εκλογές, ενώ στο δεύτερο γύρο έπεσε στο 40,71%. Το ζήτημα της χαμηλής συμμετοχής και της αποτελεσματικής επικοινωνίας μεταξύ οργανωμένων ομάδων πολιτών και δημοτικών αρχών παραμένει επίκαιρο, ιδιαίτερα σε μεγάλους δήμους όπως η Αθήνα που διαθέτει επτά δημοτικές κοινότητες με συγκεκριμένες αρμοδιότητες εξυπηρέτησης και ενημέρωσης των δημοτών.
