Οι ενεργειακές κοινότητες είναι συνεταιρισμοί ή κοινότητες φυσικών και νομικών προσώπων με στόχο την παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Το θεσμικό πλαίσιο εισήχθη με τον νόμο 4513/2018 και μεταρρυθμίστηκε με τον νόμο 5037/2023, ενσωματώνοντας τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την εσωτερική αγορά ενέργειας. Στόχος είναι η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, η προαγωγή της ενεργειακής αειφορίας και η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας σε τοπικό επίπεδο.
Στην Ελλάδα λειτουργούν 1.747 ενεργειακές κοινότητες σε 13 περιφέρειες, ενώ οι συμμετέχοντες επενδύουν σε έργα ΑΠΕ και μοιράζονται τα οφέλη μέσω μηχανισμών συμψηφισμού, μειώνοντας το ενεργειακό τους κόστος. Τον Απρίλιο 2026 τροποποιήθηκε το πλαίσιο του ενεργειακού συμψηφισμού, προκαλώντας αντιδράσεις από δήμους που είχαν ήδη προχωρημένο σχεδιασμό έργων. Ετοιμάζεται πρόγραμμα προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ για ενίσχυση ενεργειακών κοινοτήτων των δήμων, με στόχο τη στήριξη ευάλωτων καταναλωτών.
Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε δημοτικά κτίρια αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μείωση των λειτουργικών εξόδων των δήμων και τη δημιουργία πόρων που μπορούν να διατεθούν για κοινωνική στήριξη. Οι δήμοι μπορούν να τοποθετήσουν φωτοβολταϊκά συστήματα σε κτίρια ιδιοκτησίας τους, αποκτώντας πρόσθετο ετήσιο έσοδο.
