Η κυβερνητική πρόταση για μεταφορά των 185 πολεοδομιών από τους δήμους στο Κτηματολόγιο, που μετονομάζεται σε Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, αποτελεί μία από τις τέσσερις εμβληματικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης μέχρι το 2030. Η μεταφορά θα ξεκινήσει πιλοτικά τον Ιούνιο του 2026 και σχεδιάζεται να έχει ολοκληρωθεί στις αρχές του 2027. Ορισμένοι δήμαρχοι ερμηνεύουν την αφαίρεση των πολεοδομιών ως έμμεση αντίδραση της κυβέρνησης απέναντι στις αντιδράσεις τους κατά την εφαρμογή του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ 1728/2025) θέτει σαφή όρια στις αρμοδιότητες των Δήμων και του κράτους για τη δόμηση, καθώς η έκδοση οικοδομικών αδειών αποτελεί αρμοδιότητα της κεντρικής διοίκησης.
Ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ) βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης μετά τις αποφάσεις 146-149/2025 της Ολομέλειας του ΣτΕ που έκριναν ότι το σύστημα κινήτρων προσαύξησης των όρων δόμησης θα μπορούσε να εισαχθεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό συγκεκριμένων περιοχών αλλά δεν μπορεί να θεσπιστεί με διάταξη γενικής εφαρμογής. Το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε συνταγματικό και νόμιμο το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος του ΥΠΕΝ που αφορά την εφαρμογή του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), το οποίο προβλέπει την καταβολή περιβαλλοντικού τέλους από κατασκευαστές και ιδιοκτήτες κτιρίων ως αντιστάθμισμα της χρήσης πολεοδομικών κινήτρων του ΝΟΚ. Το ΥΠΕΝ ετοιμάζει νέο απλοποιημένο Οικοδομικό Κανονισμό με 20 άρθρα που δεν θα έχει τα χαρακτηριστικά του σημερινού ΝΟΚ.
Οι δύο αυτές εξελίξεις συνδέονται στενά, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις των δήμων στην εφαρμογή του ΝΟΚ μέσω της κεντρικοποίησης των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων, ενώ παράλληλα προσπαθεί να επαναφέρει τα κίνητρα δόμησης με νέο τρόπο μετά τις ακυρωτικές αποφάσεις του ΣτΕ.
