Η περιοχή της Πλάκας και η ευρύτερη ζώνη γύρω από την Ακρόπολη υπόκεινται σε ειδικές πολεοδομικές ρυθμίσεις για την προστασία του αρχαιολογικού χώρου, με έλεγχο που εκτείνεται σε όλα τα στοιχεία των κτιρίων, συμπεριλαμβανομένου του ύψους. Οι αρχαιολογικοί χώροι θεσμοθετούνται με ζώνες Απολύτου Προστασίας Α, όπου απαγορεύεται παντελώς η δόμηση, και Β, όπου επιτρέπεται η δόμηση υπό όρους και προϋποθέσεις.
Οι αυθαίρετες κατασκευές αποτελούν σοβαρό πρόβλημα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την πολεοδομική νομοθεσία, δίνεται η δυνατότητα τακτοποίησης για αυθαίρετα που ανεγέρθηκαν μέχρι τις 27 Ιουλίου 2011, ενώ σε προστατευόμενες περιοχές όπως αρχαιολογικοί χώροι υπάρχει αύξηση του προστίμου κατά 20% ως ποινή για την περιβαλλοντική ζημιά. Το πρόστιμο ανέγερσης για νέα αυθαίρετα ισούται με την πλήρη συμβατική αξία της κατασκευής, ενώ το πρόστιμο διατήρησης επιβάλλεται ανά έτος και ισούται με το 50% του προστίμου ανέγερσης.
Απαγορεύεται και είναι απολύτως άκυρη η μεταβίβαση ή η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος σε ακίνητο με αυθαίρετη κατασκευή ή αλλαγή χρήσης. Μετά από αυτοψία, ο αυθαιρετούχος έχει περιθώριο 10 ημερών για να αποδείξει τη νομιμότητα της κατασκευής, διαφορετικά το υπουργείο Υποδομών πρέπει να την κατεδαφίσει σε έναν μήνα. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, όπου η προστασία της αρχαιολογικής κληρονομιάς συγκρούεται με την αστική ανάπτυξη.
